1. Soriq gul demakim, chun sarvinozim bog' aro bormish. Yuzin ko'rgach qizil gul za'f etib, ul nav sorg'ormish by Alisher Navoiy — Analysis & Translation

Original Poem

1. Soriq gul demakim, chun sarvinozim bog' aro bormish. Yuzin ko'rgach qizil gul za'f etib, ul nav sorg'ormish 2. Ko'ngul atrofida ochqon uchun hijron o'qi yo'llar, Balo zaylini ishqing shahnasi ul sori boshqormish. 3. G'aming minnat qo'yub jon oldi, vah, jonimga yuz minnat, Ki zud bori tiriklik minnatidin jonni qutqormish. 4. Kaloming gavharidek topmamish, garchi sabo ilgi Yaqosin g'unchaning yirtib nechakim qo'ynin axtarmish. 5. Koʻngulni chok-chok etgach, yetishti o'qi har yondin, O'tun qo'ymoqqa go'yoki bu o'tning to'sh-to'shin yormish. 6. Necha kim qad chekar, sarkashlik aylar anbarin zulfi, Agarchi kun biyik chiqqonda: doim soya qisqormish. 7. Ilik boʻgʻziga eltib, shisha to'kmish qon yoshin mendek. Magar soqiy ayog'in o'pkali o'l dog'i yolbormish. 8. Yugurma rizq uchun, ne yetsa haqdin anglakim, komil Ne kelturgil demish, ne g'aybdin yetganni qaytormish. 9. Firoqu zuhd daf'iga Navoiy ishq sahbosin Magar to'qqiz tutub, to'qqiz falak jomini sipqormish. Lug'at: xayl to'da; shahna posbon; zuhd dunyodan voz kechish, taqvodorlik.

Translation (Uzbek)

1. Sariq gul deyishganda, bog'da sarvdek go'zal bor ekan. Uning yuzini ko'rib, qizil gul o'zini yo'qotib, unga qarab qolgan. 2. Ko'ngil atrofida ayriliq o'qi yo'llar ochib, ishqning posboni u yoqqa qarab boshqargan. 3. G'am minnat qilib jonni oldi, vah, jonimga yuz minnat, shunda tiriklik minnatidan jonni qutqargan. 4. So'zning gavhari topilmagan, garchi sabo ilgi g'unchaning ichini qidirib topmagan. 5. Ko'ngilni chok-chok qilib, har tomondan o'qlar yetib kelgan, go'yoki bu o'tning to'sh-to'shini yorgan. 6. Qad ko'taradi, itoatsizlik qiladi anbar hidi sochlari, garchi kun baland chiqqanda: doim soya qisqaradi. 7. Ilik bo'g'ziga eltib, shisha to'kmish qon yoshin mendek. Magar soqiy o'zining o'pkasini dog' qilib yolvorar. 8. Rizq uchun yugurma, ne yetsa haqdan angla, to'liq. Ne keltir demish, ne g'aybdan yetganini qaytarar. 9. Ayriliq va taqvodorlikni daf qilish uchun Navoiy ishq sharobini to'qqiz tutib, to'qqiz falak jomini sipqorgan.

About the Poet

Alisher Navoiy (Temuriylar davri)

Alisher Navoiy Temuriylar davridagi mashhur o'zbek shoiri va davlat arbobi bo'lgan. U Chig'atoy adabiyotining buyuk vakili sifatida tanilgan va ko'plab asarlar yozgan. Navoiy o'z davrida ko'plab madrasalar, masjidlar va boshqa inshootlar qurdirgan.

Historical Context

Literary Form: G'azal
When Written: 15-asr oxiri
Background: Alisher Navoiy o'z asarlarida ishq, hijron va insoniyatning ma'naviy holatini tasvirlagan. Ushbu she'rlar Navoiy ijodining bir qismi bo'lib, insonning ichki kechinmalari va hayotiy tajribalarini aks ettiradi.

Sources: https://uzsmart.ru/kutubxona/asarlar/423-badoyi-ul-bidoya-i-qism-alisher-navoiy.html, https://uz.wikipedia.org/wiki/Alisher_Navoiy

Detailed Explanation

Alisher Navoiy bu she'rlarida ishq va hijron mavzularini chuqur tasvirlaydi. Birinchi misrada, gul va sarvinoz o'rtasidagi go'zallik va raqobat tasvirlanadi. Ikkinchi misrada, hijron va ishqning kuchli ta'siri ko'ngil atrofida qanday o'zgarishlar qilishi tasvirlanadi. Uchinchi misrada, g'am va minnatning jonni qanday qiynashi va undan qutulish istagi ifodalanadi. To'rtinchi misrada, kalomning gavhari topilmasligi va sabo ilgi orqali g'unchaning ichini qidirish tasvirlanadi. Beshinchi misrada, ko'ngilning chok-chok bo'lishi va har tomondan o'qlar yetib kelishi tasvirlanadi. Oltinchi misrada, sochlarning sarkashligi va soyalar qisqarishi tasvirlanadi. Yettinchi misrada, ilik bo'g'ziga eltib, qon yosh to'kilishi va soqiyning o'pkasi tasvirlanadi. Sakkizinchi misrada, rizq uchun yugurmaslik va haqdan yetgan narsalarni qabul qilish tavsiya etiladi. To'qqizinchi misrada, firoq va zuhdni daf qilish uchun ishq sahbosini tutish va falak jomini sipqorish tasvirlanadi.

Themes

Literary Devices

Word Dictionary

Word	Meaning	Translation	Transliteration
soriq	sariq	sariq rangdagi gul	soriq
sarvinozim	sarvdek go'zal	sarvdek go'zal va nazokatli	sarv-nozim
za'f	yo'qotish	o'zini yo'qotish, hayratda qolish	za'af
hijron	ayriliq	ayriliq va sog'inch	hijron
shahna	posbon	qo'riqchi yoki posbon	shahnaa
minnat	qarz	qarz yoki minnatdorchilik	minnat
gavhar	qimmatbaho tosh	qimmatbaho tosh yoki gavhar	gawhar
sabo	shamol	shamol yoki yel	sabaa
g'uncha	g'uncha	g'uncha yoki gulning boshlanishi	ghuncha
sarkashlik	qarshilik	qarshilik yoki itoatsizlik	sarkaashlik
anbarin	anbar	anbar hidi yoki xushbo'y	anbaarin
soya	soya	soya yoki soyabon	soyaa
ilik	suyak ichidagi modda	suyak ichidagi modda yoki ilik	ilik
soqiy	ichimlik beruvchi	ichimlik beruvchi yoki sharob quyuvchi	saqii
rizq	taom	taom yoki rizq	rizq
zuhd	taqvodorlik	dunyodan voz kechish, taqvodorlik	zuhd
sahbo	sharob	sharob yoki ichimlik	sahbaa
falak	osmon	osmon yoki falak	falak
sipqormish	ichgan	ichgan yoki sipqorgan	sipqormish